HELSINŠKE SVESKE, Sandžak i evropska perspektiva - Biserko, Sonja; Delić, Samir (Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, 2010)
Sandžak, deo Srbije na tromeđi sa Bosnom i Crnom Gorom, gde živi najveći deo bošnjačke manjine u Srbiji, više od dve decenije je na udaru državne represivne politike u cilju marginalizacije te manjine. Odnos prema islamu i Muslimanima u Jugoslaviji počeo je da se zaoštrava i dobija neprijateljski prizvuk još osamdesetih godina prošlog veka, kada srpska elita pokreće kampanju protiv Muslimana i iznosi tezu o "islamskom fundamentalizmu koji preti da uništi Jugoslaviju". To je bila priprema za genocid u Bosni, čije su posledice osetili i Bošnjaci u Sandžaku. Odnos prema muslimanima nije se suštinski promenio, ali se pod pritiskom evropskih organizacija kao što su Savet Evrope, OEBS i EU, država uzdržava od otvorene represije. Međutim, sada primenjuje druge metode poput kriminalizacije pojedinaca ili grupa (vehabije), ali pre svega, konstantnim podrivanjem Islamske zajednice (IZ) kao jedine institucije koju Bošnjaci imaju i koja je inače, od ključnog značaja za njihov identitet. Značaj Islamske zajednice za Bošnjake je izraz potrebe za religijom koja doprinosi jačanju vlastitiog identiteta i doprinosi integraciji društva. Potreba za jačanjem identiteta je i razumljiv odgovor na dugogodišnju diskriminaciju i "nevidljivost", kao i policijski teror, otmice i likvidacije tokom rata u Bosni. Islamska zajednica je takođe, ključna identitetska matrica za bošnjačku zajednicu u odsustvu drugih institucija. Zbog toga je i bila na udaru Beograda i beogradskih "službi", sa ciljem da se temeljno destabilizuje. To je dovelo do cepanja Islamske zajednice i podizanje tenzije unutar bošnjačke zajednice što može, ako bude potrebno, da se brzo pretvori u kriznu tačku